Home » Uncategorized » Sztuka w rozszerzonej i wirtualnej rzeczywistości

Sztuka w rozszerzonej i wirtualnej rzeczywistości

Spread the love

Sztuka jest nieoderwalnym elementem naszej codzienności. Dzisiejszy rozwój technologii spowodował, że artyści zyskali nowe narzędzia pracy. Coraz częściej sięgają oni po komputery, uczą się języków programowania i tworzą multimedialne dzieła, które zachwycają równie mocno, co te stworzone na płótnie, czy kartce. Jedną z nowoczesnych metod wykorzystywanych przez artystów jest rzeczywistość wirtualna (VR) i rozszerzona (AR). Pozwala ona na przeżycie nowych, niepowtarzalnych doznań, nieograniczonych przez ciało i świat rzeczywisty.

Zanim zaczniemy przyglądać się nowoczesnym możliwościom wyrażenia artystycznego warto zastanowić się, co właściwie kryje się pod pojęciem sztuki. Zgodnie ze definicją PWN jest to każda “działalności artystyczna wyróżniająca się ze względu na reprezentowane przez nią wartości estetyczne”. Bez problemu zaklasyfikowalibyśmy do niej obraz “Mona Lisa” Da Vinci, “Dawida” Michała Anioła, czy piękną gotycką katedrę “Notre Dame”, ale czy to już wszystko?

Sztuka ma działać na nasze zmysły. Wzbudzać wrażliwość na otaczający nas świat. Doceniać piękno i zauważać brzydotę. Równie ważne jest dostrzeżenie, że to właśnie dzięki sztuce ludzie mają możliwość wykraczania poza znane schematy. Artyści często podejmują próbę krytycznego myślenia i refleksji nad udoskonalaniem świata. Ich rozwiązania, często abstrakcyjne, czasem nawet absurdalne, mogą być znaczącą inspiracją dla inżynierów i pozwolić na udoskonalanie rzeczywistości. R. Starr tak pisał o sztuce:

“Sztuka jest prostym sposobem na przedstawienie życia. Dzięki niej możemy wykorzystać abstrakcyjne procesy do stworzenia “drugiej opinii” i przeanalizowania problemów naszego społeczeństwa. Dlatego właśnie tak wiele dominujących cywilizacji w historii przywiązywało tak wielką wagę do sztuki, literatury i pieśni. Był to ich sposób na badanie życia, a następnie znajdowanie rozwiązań na jego ulepszenie.” (Starr, 2019)

W 322 p.n.e Arystoteles pisał o idei automatyzacji. Zakładał on, że “jest tylko jeden warunek, w którym możemy sobie wyobrazić, że zarządcy nie będą potrzebowali pracowników, a panowie nie potrzebowali niewolników. Warunkiem tym było stworzenie przyrządu, który mógł wykonywać pracę na słowo rozkazu lub przez inteligentne przewidywanie […]” (Arystoteles). Teraz, po 2300 latach widzimy, że zmechanizowane linie produkcyjne usprawniają pracę w wielu sektorach.

Scenarzyści i reżyserowie opisując świat przyszłości często przedstawiają wątek posługiwania się narzędziami uzupełniającymi widzenie i funkcjonowanie w świecie. Ich postaci noszą specjalne okulary, jak np.  w “Facetach w czerni“ Barry’ego Sonnenfeld’a, które działają jak mikrokomputery rozszerzające odbiór i interpretowanie świata. Taka wizja przyszłości nie jest ograniczona tylko do filmów sci-fi.
Spojrzenie, które promuje rozwój nauki i technologii, jako narzędzi pozwalających poprawić kondycję człowieka oraz wzmocnienia jego organizmu określamy jako transhumanizm (Bostrom N. , 2005). Wszelkie działania mające na celu udoskonalenie ludzi nazywamy wzmocnieniami poznawczymi.

 

Transhumanistyczna wizja wzmocnienia poznawczego

Bostrom i Sandberg, przedstawiciele transhumanizmu, definiują pojęcie wzmocnienia poznawczego jako:

“[…] wzmocnienie lub rozszerzenie podstawowych zdolności umysłu poprzez ulepszenie lub rozszerzenie systemów poznawczych.” (Bostrom i Sandberg, 2009).

Wzmocnienie poznawcze może polegać na modyfikacji kodu genetycznego człowieka lub podawaniu mu substancji nootropowych, czy też wszczepianiu implantów. Każda z tych metod, wykorzystując nowe odkrycia naukowe i technologiczne, ma ulepszyć działanie mózgu.

W celu usprawnienia procesów poznawczych człowiek stosuje również rozwiązania informatyczne. Podjęto np. próbę stworzenia narzędzia umożliwiającego bliską współpracę między człowiekiem, a zewnętrznymi systemami informatycznymi. “Oprogramowanie przestaje być wtedy tylko zewnętrznym narzędziem, a staje się rozszerzeniem umysłu użytkownika”, mówi Bostrom (Bostrom i Sandberg, 2009). Takie założenia spełnia np. rzeczywistość wirtualna lub rozszerzona.

Rzeczywistość wirtualna

Rzeczywistość wirtualna (Virtual Reality, VR) to zbiór technik, które są wykorzystywane do stworzenia wrażenia zanurzenia się w wirtualnej rzeczywistości. Nowy, abstrakcyjny świat może znacząco różnić się od świata rzeczywistego. Przeniesienie się do niego jest możliwe dzięki wykorzystaniu specjalnych gogli VR, które zamiast szkieł mają zamontowane wyświetlacze (Rzeczywistość wirtualna kontra rozszerzona. Znasz różnicę? – Toucan Systems.). To właśnie przez nie wyświetlana jest projekcja nowego, nieograniczonego i nieodkrytego dotąd świata VR.

“Technologia VR ułatwia tworzenie rzeczywistych symulacji i zapewnia każdemu użytkownikowi wrażenia, które sprawiają, że czuje się on tak, jakby rzeczywiście wchodził w interakcję ze cyfrowym otoczeniem.” (Galar i Kumar, 2017)

Rzeczywistość rozszerzona

Rzeczywistość rozszerzona (Augmented Reality, AR) jest metodą, która, przez wykorzystanie fizycznego nośnika, umożliwia prezentowanie dodatkowych informacji ze świata wirtualnego w świecie rzeczywistym. Użytkownik doświadcza w ten sposób integracji między rzeczywistością, a obrazami wirtualnymi (Chang i inni, 2014).Wystarczy tutaj tylko telefon, który umożliwia nałożenie dodatkowych informacji na świat widziany gołym okiem.

“Technologia AR polega na wprowadzaniu cyfrowych ulepszeń, które mają wzbogać obserwowane środowisko rzeczywiste.” (Galar i Kumar, 2017)

VR i AR w sztuce

Rzeczywistość rozszerzona i wirtualna otwiera obserwatorowi możliwość nowych doświadczeń percepcyjnych. Uwalnia od ograniczeń formy, Pozwala na eksperymentowanie z przestrzenią. Sprawia, że człowiek jest w stanie poczuć doznania zarezerwowane, jak do tej pory, jedynie na specjalne okoliczności. Ta wielorakość opcji wykorzystania i możliwości wpływania na odbiorcę zachęca artystów do korzystania z tych narzędzi w swojej pracach.

Galerie sztuki w nowej odsłonie! (AR w Tate Britain i Krakowskich Sukiennicach)

Rzeczywistość rozszerzona jest coraz bardziej popularną formą artystycznego wyrazu. Wiele muzeów decyduje się na wprowadzenie elementów AR w swoich wystawach.
Tate Britain w ramach współpracy z Facebook’s Creative Shop i The Mill stworzyło Virtual Wing – filtr na Instagramie, który po nakierowaniu na wybrane obrazy z wystawy powodował uruchomienie animacji. “Umożliwiło to zwiedzającym muzeum obejrzenie wybranych eksponatów z większą niż kiedykolwiek głębią, w szerszym kontekście i z uwydatnionym tłem.”.

Virtual Wing at Tate Britain. With Facebook’s Spark AR

Jednak nie trzeba jechać tak daleko, żeby zobaczyć te “udoskonalone” dzieła. Również w Krakowie w Sukiennicach w Filii Muzeum Narodowego podjęto się “ulepszenia” obrazu “Szał Uniesień” Władysława Podkowińskiego.

Augmented Reality (AR) Applications for Museums | AR w Muzeach | Muzeum AR

Czas nie jest już przeszkodą dzięki AR (AR w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu)

Rzeczywistość rozszerzona pozwala na niemożliwe. Wykracza poza czas: pozwala zarówno przenosić się w przyszłość, ale też w przeszłość. W Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu w 2021 roku otworzono wystawę “REVIVRE” (“To Live Again”), która wykorzystując okulary Microsoft Hololens pozwoliła zwiedzającym zmierzyć się oko w oko ze zwierzętami, których już nie ma na świecie. Doświadczenie wydaje się niepowtarzalne!

Revivre, les animaux disparus en réalité augmentée

AR w Muzeum Narodowym w Singapurze

Kontakt z “naturą” nigdy nie był prostszy! Aż 69 obrazów zwierząt z kolekcji rysunków z historii naturalnej Williama Farquhara zostało przekształconych w trójwymiarowe animacje. Na wystawie Story of the Forest, stworzonej dla Muzeum Narodowego w Singapurze, bez problemu można przenieść się do dzikiego ogrodu i wchodzić w interakcje z wirtualnymi zwierzętami i roślinami.

Story of the Forest

VR jako rozszerzenie wystaw muzealnych

Również rzeczywistość wirtualna jest szeroko wykorzystywana w ramach wystaw muzealnych. Pozwala ona np. cofnąć się w czasie I prześledzić proces powstawania wpisanej w 2006r na listę UNESCO Hali Stulecia we Wrocławiu. W trakcie wycieczki w okularach VR „można poznać samego architekta Hali Stulecia – Maksa Berga, zajrzeć do miejsc niedostępnych dla zwiedzających, a także, co najbardziej ekscytujące, wzbić się wysoko ponad Halę i Iglicę, aby móc z wysokości poznać kompleks Hali Stulecia i obejrzeć niewiarygodną panoramę Wrocławia. Zastrzyk adrenaliny gwarantowany!” piszą autorzy wystawy. (Visitor Centre – Hala Stulecia)

Hala Stulecia VR trailer

Okulary VR pozwalają także cofnąć się w czasie i przeżyć Powstanie Warszawskie wcielając się w jednego z powstańców. Na 77. Rocznicę wybuchu Powstania Narodowe Centrum Kultury stworzyło film fabularny, który  jest ciekawą opcją przekazania wartości historycznych również dla młodego pokolenia.

VR w pandemii

W czasie pandemii COVID-19 na jakiś czas świat kulturalny zamarł. Muzea był zamknięte, a spektakle wstrzymane. Była to sytuacja otwierająca nowe możliwości. Zorganizowano wtedy wiele multimedialnych wycieczek muzealnych. Spacer po paryskim Luwrze, Wersalu czy nowojorskim Metropolitan Museum of Art. stał się możliwy nawet z Twojej domowej kanapy. Wycieczki zostały nagrane kamerami 360° przez co oglądając je przez okulary rzeczywistości wirtualnej ma się wrażenie pełnej obecności w tych pięknych miejscach sztuki.

Virtual Tour of Paris Louvre Museum at Night (360/VR)

VR przekracza czas?

Ze względu na pożar katedry Notre-Dome w Paryżu przestało być możliwe zwiedzanie jej wnętrza na żywo. Jednak dzięki VR można przekroczyć te ograniczenia i zobaczyć “na własne oczy” wnętrze jednego z najpiękniejszych budynków świata, a dodatkowo zajrzeć w miejsca, które jak dotąd były wyłączone ze zwiedzania (Allal-Chérif, 2022).

W taki sam sposób można  przenieść się do Teatru Wiktorii w Newcastle, który był jednym z najpiękniejszych teatrów w Australii. W symulacji można przenieść się dodatkowo w czasy jego świetności i zobaczyć osoby w tradycyjnych strojach z XIX wieku (Arrighi, See i Jones, 2021). Wykorzystanie rzeczywistości wirtualnej umożliwia poznanie historii w nowy i razem bardzo przystępny sposób!

Dodatkowo warto zauważyć, że dzięki wykorzystaniu VR i AR w muzeach ludzie chętniej decydują się na ich odwiedzanie i na bliski kontakt ze sztuką. Nowatorskie metody okazały się też być przyczyną, dla której goście muzealni byli skłonni kupić droższy bilet wstępu (Chang i inni, 2014).

AR nie tylko w muzeum

Artyści AR nie ograniczają się tylko do budynków muzeów i wystaw w galeriach sztuki. ARTIVIVE jest jedną z firm, która w swoim asortymencie posiada gotowe obrazy wykorzystujące rzeczywistość rozszerzoną. Dodatkowo można także zaprojektować własne animacje.
Czy znajdziesz miejsce na takie dzieło w swoim salonie? Myślę, że wizja zachwyconych i zszokowanych min gości w pełni motywuje do poważnego rozważenia takiego zakupu.

Przeżyj gry na własnej skórze dzięki VR!

Okulary VR są także ciekawą opcją dla miłośników gier komputerowych. Pozwalają one w pełni poczuć się jako bohater świata Cyberpunk 2077.

Ubierz się w AR

Rzeczywistość rozszerzona jest także wykorzystywana w modzie. Znajduje swoje miejsce na wybiegach, ale nie tylko… Już nawet codzienne stroje mogą być urozmaicone o znaczniki AR. Wystarczy, że nakierujesz na nie telefon i staną się wirtualnym dziełem sztuki.

Augmented Reality for Clothing – Skeleton Hands

Koniec z nudnymi spacerami (AR w Cova dels Civils)

Kolejnym ciekawym wykorzystaniem rzeczywistości rozszerzonej jest projekt w jaskini Cova dels Civils. Aby ułatwić znalezienie i rozpoznawanie malowideł naściennych stworzono aplikację na telefon, która wykorzystując AR pozwala, w prosty sposób zlokalizować i obserwować malowidła w znacznie lepszej jakości (Blanco-Pons, Carrión-Ruiz, Lerma, i Villaverde, 2019). Wydaje się to być ciekawa forma urozmaicenia spacerów zarówno dla małych, jak i dla dorosłych. Dodatkowo zachęca do bardziej dogłębnego zainteresowania się tematem oraz motywuje do wyprawy w naturę.

Malowidła naskalne

AR ma wiele innych zastosowań. Istnieje aplikacja Sky Map, która pozwala rozpoznawać gwiazdozbiory lub lokalizację planet bezpośrednio po nakierowaniu telefonu na nocne niebo. Pozwala to, nawet laikom, znaleźć  na niebie Wielki lub Mały wóz lub przekonać się na własne oczy, czy Mars świeci pomarańczowym światłem.

Star Walk 2 – explore the sky like never before

Codziennie spotykamy się z jeszcze innym wykorzystaniem AR w sieci. podczas wykonywania zdjęć z wykorzystaniem Instagrama, Snapchata czy Facebooka możemy skorzystać z filtrów na twarz. Dodatkowe królicze uszy, makijaż, czy kosmiczne tło są przykładami wirtualnych obiektów, które możemy nałożyć na świat rzeczywisty.

VR i tworzenie muzyki

Również artyści muzyczni chętnie sięgają po rozwiązania rzeczywistości wirtualnej, by w nowy sposób tworzyć swoje dzieła lub dzielić się nimi z innymi. Wirtualna konsola, czy graficzne przedstawienie dźwięków pozwalają na pełniejsze odczuwanie melodii. Również osoby mało zainteresowane muzyką mogą spróbować swoich sił i stworzyć swoje dzieła. Pozwala na to aplikacja Korg GADGET-VR, gdzie multimedialnymi instrumentami można zanurzyć się w muzyce. Powstała aplikacja Patchworld, dzięki której można dawać wirtualne koncerty.

Korg GADGET-VR Music Production Software

Bądź częścią spektaklu dzięki VR

Teraz też każdy miłośnik musicali może wcielić się w bohatera swojej ulubionej sztuki i zaśpiewać z całą obsadą ulubione utwory. Kamera 360° pozwala zakraść się na próbę musicalu Hamilton i zaśpiewać razem z aktorami “Wait for It”. Mam nadzieję, że już niedługo oferta piosenek rozszerzy się i każdy fan, będzie mógł dzięki VR spotkać się ze swoim idolem i wspólnie z nim zaśpiewać.

Hamilton: An American Musical 360° – Wait For It

Sztuka zaczyna ewoluować razem z naszym postrzeganiem. Sprawia, że widzimy, odczuwamy i oceniamy świat inaczej. Ubogaca nasze życie.

Rzeczywistości wirtualna i rozszerzona otwiera przed nami moc możliwości. Pozwalają na odkrycie nowych form wyrazu i kreatywnej pracy nie tylko dla artystów, ale dla każdego nas. Pozwalają nam przeżyć nowe doświadczenia. Są zapalnikiem do refleksji nad udoskonaleniem świata i człowieka. Mimo, że dotychczas ich rozwiązania realizowane głównie w ramach rozrywki, to w przyszłości mogą stać się źródłem inspiracji do poprawy i ulepszanie naszego codziennego życia.

 

Źródła:

  • Allal-Chérif, O. (2022). Intelligent cathedrals: Using augmented reality, virtual reality, and artificial intelligence to provide an intense cultural, historical, and religious visitor experience. Technological Forecasting and Social Change, 178, 121604.
  • Arrighi, G., S. Z. i Jones, D. (2021). Victoria Theatre virtual reality: A digital heritage case study and user experience design. . W Digital Applications in Archaeology and Cultural Heritage, 21, e00176.
  • Arystoteles. (brak daty). część 4. W Arystoteles, Polityka.
  • Blanco-Pons, S., Carrión-Ruiz, B., L. J. i Villaverde, V. (2019). . Design and implementation of an augmented reality application for rock art visualization in Cova dels Cavalls. Journal of Cultural Heritage, 39, 177-185.
  • Bostrom, N. (2005). Transhumanist values. W Journal of philosophical research 3-14.
  • Bostrom, N. i Sandberg, A. (2009). Cognitive Enhancement: Methods, Ethics, Regulatory. Science and engineering ethics, 15(3), 311-341.
  • Chang, K.E., Chang, C.T., Hou, H.T., Sung, Y.T., Chao, H.L. i Lee, C.-M. (2014). Chang, K.E., Chang, C.T., Hou, Development and behavioral pattern analysis of a mobile guide system with augmented reality for painting appreciation instruction in an art museum. W Computers & Education, 71, 185-197.
  • Galar, D. i Kumar, U. (2017). Maintenance Decision Support Systems. eMaintenance, 371–474.
  • Rzeczywistość wirtualna kontra rozszerzona. Znasz różnicę? – Toucan Systems. (brak daty). Toucan Systems., https://www.toucan-systems.pl/rzeczywistosc-wirtualna-kontra-rozszerzona-znasz-roznice/.
  • Starr, R. N. (2019). Art and Transhumanism. W L. N., The Transhumanism Handbook. Springer, Cham.
  • Visitor Centre – Hala Stulecia. (brak daty). W Stulecia Hala. https://halastulecia.pl/zwiedzanie/visitor-centre/.

 


3 komentarze

  1. Bardzo interesujący wpis, zaskoczyło mnie to, że Podkowińskiego można zobaczyć w AR. Moim zdaniem VR może stać się nie tylko “źródłem inspiracji do poprawy i ulepszanie naszego codziennego życia”, ale nim samym : ) Dzięki!

  2. W ramach Tygodnia Sztuki udało mi się odwiedzić Sukiennice i zapytać o aplikację AR “Szału uniesień”. Chociaż pracownicy nic nie wiedzieli o programie to wykazali bardzo duże zainteresowanie. Przekazałam im wszystko co udało mi się znaleźć o projekcie i trzymam kciuki, że Muzeum zainteresuje się i w przyszłości wprowadzi aplikacje jako element wystawy!

Leave a comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze komentarze