Home » 2022 » Transhumanizm i elementy transhumanistyczne w kinie jako etyczny wytrych

Transhumanizm i elementy transhumanistyczne w kinie jako etyczny wytrych

Spread the love

Kino od początku swojego istnienia podejmowało temat lepszego człowieka, sprawniejszego człowieka. Aspekt transhumanistyczny był dla kina od zawsze pociągający. W raz z rozwojem sposobów narracji filmowej, a przede wszystkim technologii elementy te są coraz częstszymi gości na kinowych ekranach, a dziś szczególnie na platformach streamingowych. Spróbujmy przyjrzeć się dystrybucji elementów transhumanistycznych w kinie.

W tym poście chciałbym skupić się na elementach z zakresu transhumanizmu, które najcześciej występują w szeroko rozumianym kinie. Niektóre z nich pojawiały się od dawna, na inne X muza zwróciła uwagę dość niedawno.

CYBORGIZACJA – TERMINATOR vs ROBOCOP

Terminator 2 (1991)

Kino uwielbia cyborgizację. Jedną kwestią jest opisać cyborga, wymienić jego funkcje, a zupełnie inną jest zobaczyć go w działaniu. Kino ma takie możliwości i bardzo chętnie z nich korzysta. 

Pierwszym przykładem filmowego cyborga o jakim najcześciej pomyślimy jest terminator (weźmy na przykład kanoniczną wersję z filmu Terminator 2 (1991)). 

Tutaj możemy popełnić poważny błąd względem transhumanizmu – nie każdy cyborg, to obiekt zagadnienia transhumanizmu sensu stricte. Cyborg jako konstrukt cybernetyczo-organiczny (stąd jego nazwa CYBernetic ORGanism), interesuje nas szczególnie od strony człowieka a nie robota, w której widzimy go w filmie Terminator 2. Robot z modułem sztucznej inteligencji pokryty już wtórnie żywą tkanką nie jest dla jako transhumanisty najbardziej interesujący. 

RoboCop (1987)

Ciekawszy jest RoboCop (1987). Fikcyjna postać policjanta – Alexa Murpfiego – jest śmiertelnie ranna w wyniku napadu bandyckiego. Zostaje utrzymany przy życiu dzięki wszczepieniu mu całej cybernetycznej infrastruktury – z jednej strony podtrzymuje go przy życiu, z drugiej wzmacnia. RoboCop jest poznawczo silniejszy od każdego innego człowiek, ze względu na integrację ze swoimi elementami cybernetycznymi i ich interakcją z ze światem, internetem. Fizycznie jest praktycznie niezniszczalny. Byłby to najszczęśliwszy człowiek-cyborg na świecie, gdyby nie problemy z tożsamością wynikłe z tak szerokiego cybernetycznego wzmocnienia. 

Pierwociny kinowych pomysłów na cyborgi można zobaczyć już we wczesnych filmach Fritza Langa – Metropolis (1927). Mało udaną próbę podjąć serial The 6$ milion man (1974-1978) emitowany USA, następnie zrealizowany kinowo w 2020 roku.

Klasycznym  przykładem mieszania się cyborgów obu wymienionych rodzajów jest japońskie anime Ghost in the Shell (1995) oraz jego amerykańska, aktorska adaptacja z 2017 roku.

 

KRIOGENICZNE UŚPIENIE – BYCIE i NIECZAS

Alien (1979)

Nie trzeba od razu razu wymieniać sobie połowy ciała na nowe, cybernetyczne, żeby aspekt transhumanizmu przemycić do kina. Bardzo ciekawym elementem, który pokonuje niezbywalną ludzką słabość – jego czasowość i skończoność – jest możliwość kriogenicznego snu.

Wszelkie futrystyczne wizje podróży kosmicznych opierające się na napędzie konwencjonalnym zakładają jakąś formę kriogenicznego snu. Lot przez galaktykę wymagający 200 lat znacznie przekracza możliwości człowieka, jeżeli da się go jednak uśpić – problem się rozwiązuje. 

Jest niezliczona ilośc filmów w których załoga statku kosmicznego uśpiona jest kapsułach kriogenicznych. Od czasu głośnego filmu Ridley’a Scotta Alien (1979)  – wygląd i pomysł tych kapsuł pozostał praktycznie niezmienny i prawie identyczne możemy zobaczyć w filmie Interstellar (2014) Chriostophera Nolana.

Kriogeniczne uśpienie kino wykorzystuje też do innych celów. Demolition Man (1993), to przykład gdzie jest ono sposobem na humanitarne więziennictwo. Natomiast Vanilla Sky (2001) podejmuje temat utraty pamięci po takim śnie.

 

TRANSFER ŚWIADOMOŚCI – NOWA PERSPEKTYWA

Matrix Resurrections (2021)

Problem umiejscowienia świadomości jest jednym z ograniczeń człowieka. Możemy mieć wiele teorii na ten temat – gdzie jest ona umiejscowiona i jak – nie wiemy do końca. Wiem tyle, że gdyby dało się ją przenosić, transferować w inne obiekty, inne miejsca – byłby to z pewnością dla człowieka nie lada wzmocnieniem.

Banalnym już przykładem jest Matrix (1999) gdzie transferujemy świadomość ze świata rzeczywistego do komputerowego – w jedną stronę i w drugą. Jest to o tyle banalny przykład, iż mamy jedną indywidualna świadomość w różnych światach. A gdyby tak pójść dalej i zgrać świadomość na “pendrive” i przekazać komuś innemu? Kto nie chciałby być w skórze kogoś innego choć na chwilę? Albo dowiedzieć się jak widzi nietoperz. Może posiadać kilka świadomości równocześnie? – ten problem dobrze porusza serial Altered Carbon (2008) – gdzie każdy ma swoją świadomość zgraną na pendrive, a wybrani nawet w chmurze.

 

SUPERINTELIGENCJA I SUPERCIAŁO – KOMPUTERY, PIGUŁKI, INŻYNIERIA DNA

Queen’s Gambit (2020)

W pewnym sensie wszystkie wątki transhumanistyczne w kinie są zawsze ze sobą pomieszane i od siebie zależne. Naukowiec chcący poszerzyć gwałtownie swoją inteligencję i możliwości poznawcze potrzebuje pomocy komputera – dzięki transferowi świadomości – może to zrobić. Taki wątek porusza Transcendence (2014) z Johnym Deepem. Jak jest cena superinteligencji? Czy integracja z maszyną / komputerem / siecią danych nie stwarza niebezpieczeństwa dla tożsamości jednostki, która próbuje przekraczać granice swoje własnej inteligencji? 

Film Titan (2018) podchodzi do tego zagadnienia z drugiej strony – fizykalnej. Bohater w ramach modyfikacji swojego ciała i terapii genowej uczy się pływać w skroplonym metanie, amoniaku i oddychać nimi za pomocą skrzel, które wszczepiono w laboratorium. Z jednej strony fantastycznie – będzie mógł mieszkać na księżycu Tytan  – z drugiej strony zmienia to tak diametralnie jego perspektywę poznawczą, że traci kontakt i możliwość komunikacji ze swoją rodziną i innymi ludźmi.

Przykładem pośrednim jest serial The Queen’s Gambit (2020) – używa się leków nootropowych, które wzmacniają koncentrację i “przewodzenie” w mózgu dzięki czemu można przewidywać i planować większość ilośc ruchów wprzód. W serialu zwizualizowane jest to w taki sposób, że widzimy odbicie szachownicy na suficie.

 

PODSUMOWANIE

Kino jest doskonałym środkiem wyrazu elementów transhumanizmu i problemów z nimi związanych. Dzięki unikatowej możliwości wizualizacji – niedostępnych dla nas jeszcze a postulowanych – rozwiązań transhumanistycznych możemy mieć choćby namiastkę tego, jakby to mogło działać i do czego służyć. Co ciekawe kino używając narzędzi transhumanizmu najcześciej nie interesuje się nimi samymi – pyta o etyczne konsekwencje ich użycia.


Leave a comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze komentarze