Home » 2022 » Ziemia, Kosmos, Technogaianizm – zielone technologie i zaawansowany rozwój technologiczny w służbie Matki Natury.

Ziemia, Kosmos, Technogaianizm – zielone technologie i zaawansowany rozwój technologiczny w służbie Matki Natury.

Spread the love

Tematyka ekologii w ostatnich latach szybko zyskiwała na popularności. Alarmujące skutki zmian klimatycznych wzbudziły uwagę naukowców i społeczeństwa. Technologia, która przez wiele lat przyczyniła się do pogorszenia stanu naszej planety, teraz ma szansę odczarować swoje złe imię i stanąć po stronie Matki Natury. W tym wpisie chciałbym zaprezentować relacje miedzy technologia, a przyroda, nakreślić główne przyczyny kryzysu klimatycznego i zaprezentować wybrane strategie radzenia sobie z problemem. Wszystkich serdecznie zachęcam do przeczytania i podzielenia się uwagami w komentarzach 🙂

Wstęp:

Wpływ działalności człowieka na zmiany klimatyczne jest niezaprzeczalny. Powiększająca się populacja ludzi i jej rosnące potrzeby napędzają przemysł do coraz większej eksploatacji dóbr Ziemi. Katastrofalne zmiany są widoczne na całej naszej planecie, a nawet poza nią (IPCC, 2014). Przez konsumpcjonistyczny tryb życia i niekończący się popyt na nowości, ludzie zużywają ogromne ilości zasobów naturalnych, powodując tym samym zanieczyszczenia wody, gleby i powietrza (Sulaeman, Arif, & Sudarmadji, 2018). Zatrzymując się na chwile przy problematyce śmieci, wspomnę tylko, że co roku produkujemy średnio 746 kilogramów odpadów na osobę (Theethum, Iamcharoen, Arpornrat, & Vittayakorn, 2021), a pozostałości naszej działalności można znaleźć zarówno na orbicie ziemi (Hall, 2014), jak i w postaci mikroplastkiu w tkankach ryb, którymi się odżywiamy (Kibria, Nugegoda, & Haroon, 2022)

Mechanizacja, robotyzacja i elektryfikacja przemysłu pozwoliły na szybszą i bardziej wydajną produkcję, która umożliwia zaspokojenie potrzeb większości społeczeństwa (Xu, David, & Kim, 2018). Nowoczesne technologie pomagają nam na co dzień w każdej dziedzinie życia, ale niestety ma to też swoje ciemne strony. Produkcja na skale globalna powoduje ogromne zużycie zasobów naturalnych- zwłaszcza wody wypuszcza masę zanieczyszczeń do powietrza, a odpadki z linii produkcyjnych lub niesprzedany asortyment piętrzy się na wysypiskach śmieci. Nowe technologie niewątpliwie ułatwiły i zmieniły nasze życie, ale też przyczyniły się do degradacji środowiska i kryzysu klimatycznego. Na szczęście pojawia się światło w tunelu, jakim jest wykorzystanie innowacji technologicznych w celu ochronny natury, naprawienia wyrządzonych szkód i zapewnienia stabilnej przyszłości następnym pokoleniom. Natychmiastowe działanie w kwestii ochrony przyrody jest kluczowe, poniewaz, jeśli nie uda nam się zatrzymać globalnego ocieplenia, idące za tym zmiany będą nieodwracalne, niezależnie od tego, jak zaawansowane będą przyszłe pokolenia.

Technogaianizm- jako most łączący dwa światy:

Przedstawiciele transhumanizmu upatrują pozytywną przyszłość gatunku człowieka w zjednoczeniu się z technologią (Fukuyama, 2004). Nie wyklucza to jednak ochronny natury w naszym otoczeniu. Dodatkowo optymistycznym założeniem wydaje się możliwości wykorzystywania nowoczesnych technologii w celu poszerzenia i ulepszenia zdolności ludzi, a nie przymus ich stosowania, aby przetrwać na naszej planecie (Gimona, 2005). Bycie postczłowiekiem nie musi wiązać się z życiem w postapokaliptycznym środowisku, do którego teraz niestety zmierzamy.


Koncepcją, która łączy świat technologii i ochronę przyrody jest technogaianizm. Etymologia słowa wskazuje na kombinacje technologii (przedrostek techno) i filozofii Gai (gaian). Filozofia Matki Ziemi- Gai zwraca uwagę na istotność różnorodności w naturze i możliwość zachowania równowagi tylko poprzez ochronne całej biosfery z jej wszystkimi składowymi (Harding, 2009). Koncepcja ta upatruje w nowoczesnych technologiach, zwłaszcza zielonej nanotechnologii i biotechnologii szanse na zatrzymanie kryzysu klimatycznego, a nawet odwrócenie jego skutków. Przedstawiciele stoją w opozycji do postrzegania wszystkich technologii jako zagrażających naturze i wierzą w stworzenie czystych oraz ekologicznych alternatyw. Technogaianiści uważają, że dalszy postęp cywilizacji jest możliwy tylko przy akceptacji ograniczeń przyrody i zaprzestaniu niezrównoważonych praktyk eksploatowania zasobów naturalnych (Gimona, 2005). Niektórzy opowiadają się również za ideą terraformacji, czyli przystosowania atmosfery, temperatury i innych czynników na innych planetach, tak aby mógłby być zamieszkane przez ludzi (Zubrin, 2011).

Człowiek to największe zagrożenie dla Ziemi:

Gwałtowny przyrost naturalny i idąca za tym konsumpcja i potrzeby ludzi są główną przyczyną zmian klimatycznych (Vitousek, 1994). Potrzeba wykarmienia około 7,9 miliarda osób prowadzi do zagospodarowania wielu dzikich terenów pod pola uprawne, w celu uprawy roślin dla ludzi i większej mierze, pożywienia dla zwierząt. Kolejne obszary są zamieniane na pastwiska lub fabryki. Wycinka lasów zmniejsza różnorodność biologiczną, prowadzi do wyginania gatunków i redukcji roślin produkujących tlen. Wciąż rosnąca emisja dwutlenku węgla i innych szkodliwych gazów przyczynia się do wzrostu globalnego ocieplenia i kryzysu klimatycznego. Głównymi sektorami, którym można przypisać największa szkodliwość pod względem emisji gazów cieplarnianych, jest niezrównoważona agrokultura, nieekologiczne źródła energii (zarówno ich wydobycie, jak i używanie w przemyśle) i sektor transportu (IPCC, 2014).

Wpływ diety na środowisko: 

Przemysł mięsny i mleczarski, odsuwając na bok zagadnienia moralne, ma ogromny udział w dyskusji nad klimatem. Po pierwsze, na wykarmienie zwierząt hodowlanych zużywa się więcej roślin, niż produkuje się dla ludzi. Dochodzi przez to do przekształcenia dzikich terenów pod uprawę paszy dla zwierząt i jako pastwisk, co skutkuje wyjałowieniem gleb, zmniejszaniem naturalnych habitatów dla innych gatunków, wycinką lasów produkujących tlen i zanieczyszczeniem wód gruntowych. Na produkcję 1 kilograma mięsnego białka zużywa się średnio 100 razy więcej wody niż przy produkcji 1 kilograma białka roślinnego (Pimentel & Pimentel, 2003). Przy tak rosnącej populacji ludzi, w przyszłości wykarmienie wszystkich zachowując dieta bazująca na mięsie, będzie po prostu niemożliwe (SharmaThind, & Kaur, 2015). Metan wydzielany przez zwierzęta hodowlane przyczynia się do globalnego ocieplenia i zmian klimatu. Naukowcy jednogłośnie postulują, że zmiana globalnych nawyków żywieniowych, ograniczenie lub wykluczenie mięsa i nabiału z diety jest bezpiecznym i niezbędnym elementem spowalniającym zmiany klimatu (Stehfest i in., 2009). W ostatnich latach dieta wegetariańska i wegańska szybko zyskuje na popularności. Rynek bezmięsnych zamienników produktów odzwierzęcych rośnie w zaskakującym tempie, w Polsce w 2022 w stosunku do poprzedniego roku podwoił się i osiągnął wartość 1,5 miliarda złotych. Nie wszyscy jednak chcą rezygnować z prawdziwego steku czy śmietany i możliwe, że wcale nie muszą. Produkcja mięsa in vitro wychodzi naprzeciw potrzebom konsumenckim, jednocześnie będąc bardziej ekologicznymi i etycznymi w produkcji. Zaawansowana technologia inżynierii tkankowej pozwala na wyhodowanie mięsa z komórek macierzystych pobranych od zwierzęcia. Wyeliminowany jest tutaj etap hodowli, produkcji pożywienia dla zwierząt, zagospodarowania terenu, zużycia wody i przede wszystkim cierpienia zwierząt (SharmaThind, & Kaur, 2015). Najłatwiej wyhodować mięso w postaci “zmielonej, ale w przyszłości możliwe będzie odwzorowanie również tekstury mięsa przy wykorzystaniu drukarek 3D. Według testerów laboratoryjne mięso jest smakowo podobne. Przez brak antybiotyków i sterylnym miejscu produkcji nie jest narażone na wirusy i pasożyty, co czyni je zdrowszym. Taka produkcja w porównaniu z klasycznymi metodami pozwala zaoszczędzić od 7 do 45% zużycia energii, wytwarza od 78 do 96% mniej gazów cieplarnianych, zużywa do 99% mniej terenu oraz od 82 do 96% mniej wody (Tuomisto & Teixeira de Mattos, 2011).

Podobną praktykę wykorzystuję się również w produkci nabiału. 

Rynek żywności roślinnej również potrzebuje diametralnych zmian. Ze względu na wzrost temperatur rolnictwo jest coraz bardziej narażone na nagłe zmiany pogody, do których ciężko się dostosować. Częstsze susze, pożary, ulewne burze i powodzie stanowią ogromne zagrożenie dla pól uprawnych. Te efekty kryzysu klimatycznego już widać gołym okiem. Jeśli nic nie zmienimy w przyszłości, będziemy musieli zmierzyć się z brakiem czystej wody, która jest niezbędna do produkcji każdej żywności. Rozrastające się miasta zabierając tereny naturalne, zmuszają zwierzynę do żerowania na terenach rolnych. Likwidacja dzikich łąk i coraz silniejsze pestycydy, drastycznie wpływają na populację owadów- zwłaszcza pszczół. Liczne badania donoszą, że wyginięcie zapylaczy będzie jednoznacznie skutkować końcem rasy ludzkiej. Wzrost stężenia dwutlenku węgla w atmosferze wpływa również na zmniejszenie składników odżywczych i minerałów w roślinach. Dlatego na popularności zyskują rośliny genetycznie modyfikowane, które dzięki nowym technologiom mogą być bardziej odporne na susze czy pasożyty. Jeśli chcemy wspierać ekologię poprzez dietę, powinniśmy również wybierać sezonowe i lokalne owoce i warzywa, tak aby zmniejszyć ich ślad węglowy. Na szczęście przy użyciu sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego i robotów, możemy zoptymalizować proces produkcji, transportu i sprzedaży (Julian McClements, 2020). Zrównoważone rolnictwo musi opierać się na mniejszym zużyciu wody, ograniczeniu wykorzystywania pestycydów i terenów. Nowoczesna technologia pozwala lepiej kontrolować i optymalizować poziom nawodnienia gleby, światło, temperaturę i stężenie dwutlenku węgla. Sztuczną inteligencję wykorzystuję się do znajdowania optymalnych warunków dla roślin, na podstawie danych o plonach i całej zebranej wiedzy jest w stanie lepiej przewidywać ich stan i automatycznie dostosowywać warunki panujące w szklarni, by zapobiec szkodom. W zaawansowanym rolnictwie optymalizacja całego procesu zawiera różne kroki, od tak podstawowych, jak dopasowanie odpowiednich żarówek do bardziej zaawansowanych jak np. stworzenie dronów likwidujących ćmy lub inne pasożyty. Dzięki odejściu od tradycyjnych form uprawy, możliwe jest zaoszczędzenie dużej ilości terenu i wody również poprzez uprawę wertykalną (Dharmaraj & Vijayanand, 2018).

Jęlśli chcesz sprawdzić jaki jest ślad węglowy spożywanych przez ciebie produktów, możesz to zrobić tutaj: 

https://www.bbc.com/news/science-environment-46459714

Transport, który ma sens:

Redukcja emisji gazów cieplarnianych w sektorze transportu jest kluczowa. Oczywiście można więcej korzystać z transportu publicznego, rowerów czy hulajnóg elektrycznych, jednakże nie wszyscy mają taką możliwość. Osoby z obszarów podmiejskich, które są gorzej skomunikowane oraz osoby z niektórymi niepełnosprawnościami, niestety nie mają tego wyboru. Duża ilość emisji dwutlenku węgla jest skutkiem transportu produktów, a nie ludzi, czy to za pomocą ciężarówek, samolotów czy statków (IPCC, 2014). Dlatego istotne jest stworzenie bardziej ekologicznych alternatyw, które pozwolą nam na rozwój cywilizacyjny, nie przyczyniając się do niszczenia Ziemi. Zmiany w zakresie transportu wpłyną również na wygląd miast, które teraz przez ilość samochodów i nagrzewający się beton nie mogą zostać uznane ze zielone. Ograniczenie aut w przestrzeni miejskiej podnosi bezpieczeństwo pieszych i rowerzystów oraz redukuje zanieczyszczenia powietrza (McBain, Lenzen, Albrecht, & Wackernagel, 2018).

Jedną z nowoczesnych technologii, które mogą zrewolucjonizować to jak postrzegamy dzisiejsze auta jest Zoox.  O samoprowadzących się pojazdach słyszymy już od paru lat, jednakże według twórców ten jest inny. Nie klasyfikuje się jako samochód, ale jako pojazd. Jest zupełnie autonomiczny i nie potrzebuje żadnego udziału człowieka w kierowaniu. Jest prowadzony przez komputer, napędzany bateriami elektrycznymi i symetryczny, co pozwala jeździć w obu kierunkach. Jazda jest bezpieczna i komfortowa. Pojazdy te dzięki wykorzystaniu sztucznej inteligencji, kamer i satelity tworzą wirtualne mapy miast i potrafią obserwować jednocześnie cały obszar wokół siebie. Producenci zastrzegają, że Zoox nie będzie osobistym pojazdem, a raczej odpowiednikiem taksówek. Dzięki temu zmniejszy się ilość pojazdów, a każdy będzie mógł z nich korzystać, pozwoli to również zredukować ilość spalin. (Herrmann, Brenner, & Stadler, 2018)

Przyszłością są również ekologiczne samoloty np.: te napędzane prądem, wodorem lub biopaliwem. 

A rewolucją w branży kolejowej może okazać się Hyperloop. 

Co z przemysłem?

Przez większość ludzkiej historii odnawialne źródła energii były jedynymi dostępnymi. Dopiero poprzez industrializację przemysłu i zwiększenie popytu na towary produkcja zaczęła być opierana na paliwach kopalnianych. Ich przewaga polegała na iluzorycznej taniości, wydajności i dostępności. Dopiero zmiany klimatyczne poddały wątpliwościom tą praktykę i zmusiły polityków oraz biznesmenów do znalezienia bezpiecznych i ekologicznych alternatyw (Sørensen, 1991). Naukowcy jednogłośnie stwierdzają, że należy jak najszybciej odejść od paliw kopalnianych i oprzeć przemysł na odnawialnych źródłach energii, które będą zero emisyjne pod względem gazów cieplarnianych. Wielkie nadzieje budzi wykorzystywanie wiatru do tworzenia energii, już teraz ogromne farmy wiatrowe można spotkać na obszarze większości krajów i terenach morskich (Abbasi, Tabassum-Abbasi, & Abbasi, 2016). Innym rozwiązaniem jest skupienie się na energii słonecznej, która jest uznawana za niezwykle obiecującą ze względu na jej uniwersalność, powszechną dostępność, wysoką wydajność oraz przyjazność dla środowiska. Coraz popularniejsze staje się instalowanie paneli słonecznych w prywatnych gospodarstwach domowych (Gong, Li, & R. Wasielewski, 2019).  Energię w dużej mierze można pozyskiwać również ze śmieci, ruchu wody, kroków ludzi, a nawet planktonu (Brown, 2015). 

Konserwacja środowiska:

Kolejnym kluczowym sposobem zatrzymania zmian klimatycznych jest ochrona środowiska i różnorodności biologicznej. Wymieranie gatunków roślin i zwierząt prowadzi do destabilizacji ekosystemu, a to przyspiesza kryzys klimatyczny. Ochrona i restauracja lasów, raf koralowych i wszystkich innych ekosystemów jest kluczowa dla przetrwania ludzkości. Produkcja tlenu jest ściśle uzależniona od stanu roślin – lądowych jak i wodnych. Rolnictwo, a co za tym idzie nasze pożywienie, zależy od zapylaczy oraz gatunków, które kontrolują liczbę pasożytów. Zabieranie naturalnych habitatów zwierzętom zmusza je do wkraczania na tereny zamieszkane przez ludzi i naraża nas na niebezpieczeństwo. Skomplikowany łańcuch relacji między gatunkami musi zostać zachowany, gdyż utrata nawet jednej składowej może doprowadzić do upadku (IPCC, 2014). Potrzeba zebrania większej ilości danych o różnych gatunkach zwierząt byla inspiracją do tworzenia robotów, które je przypominają. Dzięki ich aparycji królestwo zwierząt stało się dla nas bardziej dostępne, a roboty wraz ze wbudowanymi kamerami pozwalają dotrzeć i poznać nawyki zwierząt, które wcześniej były dla nas niedostępne. Zebrane w ten sposób materiały są użyteczne nie tylko na naukowców, ale również w kampaniach i produkcjach filmowych, których celem jest wzrost świadomości społecznej na temat ekologii i jej zagrożeń (Connolly, 2007).

W celu zapobiegania masowym wymieraniu gatunków wykorzystuje się też sztuczna inteligencje. AI przeszukuje zdjęcia z fotopulapek i identyfikuje zwierzęta, co pozwala zaoszczędzić czas biologom i skupić się na rzeczywistym badaniu i ochronie dzikiej przyrody. 

Sztuczną inteligencję wykorzystuję również w celu symulowania różnych scenariuszy, aby lepiej przewidywać jak konkretne działania przełożą się na przyszłość naszej planety. Budowanie modeli wirtualnych z wykorzystaniem uczenia maszynowego pozwala lepiej zrozumieć konkretne relacje i zależności między gatunkami.

Co jeśli się nie uda?

Jeśli jako ludzkość nie podejmiemy już teraz wystarczających kroków, to nie uda się nam ochronić Ziemi. Brak wystarczającej ilości wody, zanieczyszczenie powietrza, brak żywności, skrajne warunki pogodowe i masa innych czynników sprawi, że ludzkość wyginie. Wtedy może nielicznym, najbardziej zamożnym osobom uda się zamieszać np. na Marsie. Dzięki odpowiednim procesom inżynierii środowiska technologii i architekturze, możliwym wydaje się zagospodarowanie Marsa do życia. NASA już rozpoczęła na ten temat badania, a scenariusze wyjęte z sci fiction wydają się bardziej osiągalne niż kiedykolwiek.

Podsumowanie:
Ekologia jest obszernym, trudnym i wieloaspektowym tematem, który czy tego chcemy, czy nie dotyczy każdego z nas. Jeśli nie zaczniemy działać tu i teraz- poprzez codzienne wybory przykładowo wybierając dietę czy środek transportu, czy wspieranie finansowe organizacji i start-upów ekologicznych, czy naszymi głosami przy wyborach politycznych, niektóre zmiany będą nieodwracalne. Rozwój technologii w dużej mierze doprowadził do problemów, z którymi musimy się dzisiaj zmagać. Jednak to nie technologia jest zła sama w sobie, ale to, w jaki sposób z niej korzystamy. Rozwój sztucznej inteligencji, robotyki, nanotechnologii i nauki ogólnie pozwala nam patrzeć optymistycznie w przyszłość. Mam nadzieje, że obudziliśmy się w porę i że proponowane zmiany zaczną naprawdę wchodzić w życie, a nie tylko kusić lepszym jutrem. Milej byłoby myśleć o możliwości odwiedzenia Marsa, niż oglądać jak bogaci tego świata zostawiają nas w tyle na pewną śmierć.

Bibliografia:

pic1: http://www.nasa.gov/sites/default/files/thumbnails/image/orbital_debris.jpg

pic2: https://www.greenbiz.com/article/terreform-ones-plans-upend-cities-and-suburbs-post-pandemic-world

  • Abbasi, S. A., Tabassum-Abbasi, & Abbasi, T. (2016). Impact of wind-energy generation on climate: A rising spectre. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 59, 1591–1598. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.12.262
  • Brown, L. R. (2015). The Great Transition: Shifting from Fossil Fuels to Solar and Wind Energy. W. W. Norton & Company.
  • Connolly, C. (2007). Wildlife‐spotting robots. Sensor Review, 27(4), 282–287. https://doi.org/10.1108/02602280710821407
  • Dharmaraj, V., & Vijayanand, C. (2018). Artificial intelligence (AI) in agriculture. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 7(12), 2122-2128.
  • Fukuyama, F. (2004). Transhumanism. Foreign policy, (144), 42-43.
  • GIMONA, A. (2005). [Review of Win-Win Ecology: How the Earth’s Species can Survive in the Midst of Human Enterprise, by M. L. Rosenzweig]. Environmental Values, 14(2), 278–281. http://www.jstor.org/stable/30302313
  • Gong, J., Li, C., & R. Wasielewski, M. (2019). Advances in solar energy conversion. Chemical Society Reviews, 48(7), 1862–1864. https://doi.org/10.1039/C9CS90020A
  • Hall, L. (2014). The History of Space Debris. Space Traffic Management Conference. Pobrano z https://commons.erau.edu/stm/2014/thursday/19
  • Harding, S. (2009). Gaia theory & deep ecology. Publicado el, 2(07), 2009.
  • Herrmann, A., Brenner, W., & Stadler, R. (2018). Autonomous Driving: How the Driverless Revolution will Change the World. Emerald Group Publishing.
  • IPCC, 2014: Climate Change 2014: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core Writing Team, R.K. Pachauri and L.A. Meyer (eds.)]. IPCC, Geneva, Switzerland, 151 pp
  • Julian McClements, D. (2020). Future foods: A manifesto for research priorities in structural design of foods. Food & Function, 11(3), 1933–1945. https://doi.org/10.1039/C9FO02076D
  • Kibria, G., Nugegoda, D., & Haroon, A. K. Y. (2022). Microplastic Pollution and Contamination of Seafood (Including Fish, Sharks, Mussels, Oysters, Shrimps and Seaweeds): A Global Overview. W M. Z. Hashmi (Red.), Microplastic Pollution: Environmental Occurrence and Treatment Technologies (s. 277–322). Cham: Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-89220-3_14
  • McBain, B., Lenzen, M., Albrecht, G., & Wackernagel, M. (2018). Reducing the ecological footprint of urban cars. International Journal of Sustainable Transportation, 12(2), 117–127. https://doi.org/10.1080/15568318.2017.1336264
  • Pimentel, D., & Pimentel, M. (2003). Sustainability of meat-based and plant-based diets and the environment. The American Journal of Clinical Nutrition, 78(3), 660S-663S. https://doi.org/10.1093/ajcn/78.3.660S
  • Sharma, S., Thind, S. S., & Kaur, A. (2015). In vitro meat production system: Why and how? Journal of Food Science and Technology, 52(12), 7599–7607. https://doi.org/10.1007/s13197-015-1972-3
  • Sørensen, B. (1991). A history of renewable energy technology. Energy Policy, 19(1), 8–12. https://doi.org/10.1016/0301-4215(91)90072-V
  • Stehfest, E., Bouwman, L., van Vuuren, D. P., den Elzen, M. G. J., Eickhout, B., & Kabat, P. (2009). Climate benefits of changing diet. Climatic Change, 95(1–2), 83–102. https://doi.org/10.1007/s10584-008-9534-6
  • Sulaeman, D., Arif, S. S., & Sudarmadji. (2018). Trash-polluted irrigation: Characteristics and impact on agriculture. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 148, 012028. https://doi.org/10.1088/1755-1315/148/1/012028
  • Theethum, T., Iamcharoen, S., Arpornrat, A., & Vittayakorn, S. (2021). SEPBO: Trash separator bot VR game. 2021 18th International Joint Conference on Computer Science and Software Engineering (JCSSE), 1–6. https://doi.org/10.1109/JCSSE53117.2021.9493830
  • Tuomisto, H. L., & Teixeira de Mattos, M. J. (2011). Environmental Impacts of Cultured Meat Production. Environmental Science & Technology, 45(14), 6117–6123. https://doi.org/10.1021/es200130u
  • Vitousek, P. M. (1994). Beyond Global Warming: Ecology and Global Change. Ecology, 75(7), 1861–1876. https://doi.org/10.2307/1941591
  • Xu, M., David, J. M., & Kim, S. H. (2018). The Fourth Industrial Revolution: Opportunities and Challenges. International Journal of Financial Research, 9(2), 90. https://doi.org/10.5430/ijfr.v9n2p90
  • Zubrin, R. (2011). Case for mars. Simon and Schuster.

 

 


2 komentarze

  1. Super wpis! Jeszcze w temacie robotów przypominających zwierzęta chciałam dopowiedzieć, że są one super alternatywą, żeby zastąpić nimi prawdziwe zwierzęta w akwariach, zoo, cyrkach i innych placówkach tego typu, które czerpią zysk z ich zniewolenia i cierpienia. Obecnie powstały już np. robotyczne delfiny, które do złudzenia przypominają prawdziwe i są wykorzystywane podczas pokazów w parkach wodych lub jako “aktorzy” w filmach, a także mogą być pomocne podczas hydroterapii osób niepełnosprawnych.
    Tutaj wstawiam link do filmu o delfinach-robotach:)
    https://youtu.be/AZeyHTJfi_E

Leave a comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze komentarze