Home » Uncategorized » Raport: Wzmocnieniony a nie wzmocniony. Czy technologie wzmacniające będą prowadzić do coraz to większych nierówności.

Raport: Wzmocnieniony a nie wzmocniony. Czy technologie wzmacniające będą prowadzić do coraz to większych nierówności.

Spread the love

Technologie wzmacniające oferują obietnicę przekroczenia granic wyznaczonych możliwościami naszego ciała. Jako jeden z pierwszych opisywali je Nick Bostrom i Anders Sandberg w 2009 roku, również w kontekście etycznych problemów, jakie wynikają z ich stosowania, w szczególności nierówności pomiędzy osobami korzystającymi z takich usprawnień. W poniższym raporcie skupię się na usprawnieniu opierającym się na zewnętrznym sprzęcie, dostępie do naturalnych metod, wpływie środowiska i potencjalnych technologiach przyszłości.

Użycie technologii

Jedną z istniejących już technologii wzmocnieniowych jest dostęp do internetu w dowolnym miejscu i czasie za pomocą smartfonów. Umożliwiają one wykorzystanie cyfrowych zasobów, ułatwiają rozwój swojej sieci znajomości i pomagają w codziennej koordynacji i mobilności. W szczególności w krajach rozwijających się występuje zjawisko “leapfroggingu” polegające na przeskoczeniu etapu rozwoju technologicznego od razu do bardziej wyrafinowanej technologii. Przykładem tego zjawiska jest dostęp do internetu z telefonu, bez przechodzenia przez fazę użycia komputera. Jak wskazuje Will Marler (2018), w ubogich regionach użycie telefonów przekracza użycie komputerów i stanowi główny środek dostępu do internetu. Jednakże produktywne użycie, to znaczy prowadzące do poprawy statusu społecznego użytkownika, występuje głównie wśród zamożniejszych użytkowników, takich jak polegających na zdobyciu informacji czy dokonaniu transakcji, zaś ubożsi używają ich do rozrywki i korzystania z social mediów. Częściowo może to być spowodowane sytuacją społeczną i brakiem możliwości wykorzystania telefonu do działalności ekonomicznej wśród uboższych użytkowników.

Ponadto, wpływ ma też “digital divide”, który wcześniej przejawiał się głównie brakiem dostępu w ogóle do urządzeń cyfrowych przez mniej zamożne osoby, natomiast teraz polega na używaniu gorszego sprzętu i infrastruktury, które również utrudniają produktywne użycie telefonu. Podsumowując, ze względu na różnice w jakości usług wzmocnienie oferowane przez telefony daje więcej korzyści zamożniejszym osobom z krajów rozwiniętych, ale z pewnością jest to mniejsza różnica niż pomiędzy osobami posiadającymi jakikolwiek telefon a tymi nieposiadającymi go wcale.

Sposoby naturalne

Kolejny rodzaj istniejących technologii wzmocnieniowych to technologie naturalne, nieinwazyjne, bazujące na optymalizacji wykorzystania tych zasobów biologicznych, które są aktualnie dostępne. Opierają się głównie na zdrowej diecie, odpowiedniej ilości snu i ćwiczeniach. Dieta w szczególności wpływa na zdolności kognitywne i zachowanie u dzieci (Bellisle, 2004), a dostęp do zbilansowanej diety jest często utrudniony, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Zjawiska takie jak niedożywienie, anemia, niska masa przy urodzeniu czy spowolniony rozwój dotykają nieproporcjonalnie bardziej kraje rozwijające się. Zwłaszcza znacznie niższy wzrost niż średnia dla danej populacji w danym wieku jest wyznacznikiem trwałego niedożywienia i tym samym obniżonych zdolności poznawczych.

Z drugiej strony występuje problem otyłości, która zwłaszcza wśród dzieci jest związana z obniżoną funkcją wykonawczą i uwagą oraz gorszymi wynikami w matematyce i czytaniu. (Davis & Cooper, 2011) Problem ten z kolei jest najbardziej rozpowszechniony na wyspach Pacyfiku, w Stanach Zjednoczonych i na Bliskim Wschodzie. Spośród naturalnych technologii wzmocnieniowych, w tym wypadku bardziej powstrzymujących obniżenie zdolności kognitywnych niż ich rozszerzenie, dostęp do zdrowej diety wydaje się posiadać największy wpływ i generować największe nierówności pomiędzy krajami rozwiniętymi a rozwijającymi się.

Prewencja

Oprócz tego, techniki prewencyjne ograniczają szkodliwe działanie środowiska. Jak wskazuje Allen et al. (2018) zanieczyszczenie powietrza wpływa negatywnie na funkcje poznawcze, w szczególności pamięć krótkotrwałą. Szczególnie niebezpieczne są cząstki pyłu zawieszonego o średnicy <2.5 mikrona, których stężenie jest największe w miastach i ośrodkach przemysłowych, natomiast na skali globalnej – w Afryce, na Bliskim Wschodzie, Indiach i Chinach.

Możliwości ograniczania tego wpływu na przykład poprzez instalację w mieszkaniu systemu filtrującego powietrze czy przeprowadzenie się do mniej zanieczyszczonej okolicy są dostępne zazwyczaj dla bardziej zamożnych osób, w związku z czym ten czynnik bardziej dotyka osoby ubogie, pogłębiając nierówności

Farmakologia

Na koniec rozważmy środki farmakologiczne. Niektóre substancje psychoaktywne są obecnie szeroko stosowane, na przykład kofeina zmniejszająca uczucie zmęczenia (Tieges et al. 2004) czy nikotyna, wpływająca na uwagę i pamięć (Rusted et al. 2005). Co ciekawe, ta ostatnia substancja jest w stanie naprawić deficyty w pamięci przestrzennej związane z ekspozycją na ołów u szczurów (Zhou & Szuszkiw, 2004). Obecnie farmakologia jest jednak skupiona właśnie na terapii i naprawianiu deficytów, a nie wzmacnianiu, w związku z czym na przykład leki na ADHD czy narkolepsję są rzadko używane u osób neurotypowych, mimo że wykazują również pozytywny wpływ na zdolności poznawcze i nastrój u tych osób (d’Angelo et al. 2017) głównie ze względu na ich skutki uboczne. Hipotetyczne substancje nootropowe, które poprawiałyby wydajność działań umysłowych musiałyby spełnić po pierwsze wymagania dotyczące bezpieczeństwa, tak, aby zyski znacząco przeważały skutki uboczne. W kwestii nierówności w dostępie do takich substancji należałoby się zastanowić, czy miałyby być powszechnie dostępne czy ograniczone, i niezależnie od tego, czy powinny być refundowane w ramach publicznej służby zdrowia. Jeśli ich dostępność byłaby ograniczona, a cena wysoka, prowadziłoby to do dalszego pogłębienia nierówności. W tym momencie nawet niezbędne lekarstwa nie są powszechnie dostępne w krajach rozwijających się, a nawet w rozwiniętych bez publicznej opieki zdrowotnej. Przykładem może być insulina, która w 2018 roku kosztowała średnio 98$ za ampułkę w porównaniu do 12$ w Kanadzie. Podobnie pandemia koronawirusa pokazała, że szczepionki były dostępne głównie w zamożniejszych krajach oraz tych z publiczną opieką zdrowotną – na Kubie zaszczepiono 94% populacji w porównaniu z 15% w Nigerii (Ritchie et al. 2020). Na tej podstawie można wyciągnąć wniosek, że podobne problemy będą występować tym bardziej z substancjami, które nie są niezbędne do przeżycia.

Podsumowując, obecnie istniejące sposoby na poprawienie funkcji kognitywnych cechują się sporą nierównością. Zanim przejdziemy do technologii przyszłości, warto zastanowić się jak wykorzystać te środki, które mamy dostępne obecnie tak, aby jak najwięcej osób mogło z nich skorzystać. Spodziewam się, że w przeciwnym razie wraz z nadejściem interfejsów mózg-komputer czy cyborgizacji, wyższe sfery społeczeństwa staną się post-ludźmi i nierówności osiągną poziomy prezentowane w cyberpunkowych opowieściach science-fiction.

Bibliografia

Bostrom, Nick and Sandberg, Anders – Cognitive Enhancement: Methods, Ethics, Regulatory Challenges (2009)
Marler, Will – Mobile phones and inequality: Findings, trends, and future directions (2018)
Hannah Ritchie and Max Roser (2021) – “Clean Water and Sanitation”. Published online at OurWorldInData.org. Retrieved from: ‘https://ourworldindata.org/clean-water-sanitation’ [Online Resource]
Bellisle, F. – Effects of diet on behaviour and cognition in children (2004)
https://globalnutritionreport.org/
Davis C. L., Cooper S. Fitness, fatness, cognition, behavior, and academic achievement among overweight children: do cross-sectional associations correspond to exercise trial outcomes? Preventive Medicine. 2011;52:S65–S69.
J.L. Allen, C. Klocke, K. Morris-Schaffer, K. Conrad, M. Sobolewski and D.A. Cory-Slechta – Cognitive Effects of Air Pollution Exposures and Potential Mechanistic Underpinnings (2018)
J. M. Rusted . S. Trawley . J. Heath . G. Kettle . H. Walker – Nicotine improves memory for delayed intentions (2005)
Tieges Z, Richard Ridderinkhof K, Snel J, Kok A. – Caffeine strengthens action monitoring: evidence from the error-related negativity. (2004)
Mingfu Zhou, Janusz B.Suszkiw – Nicotine attenuates spatial learning deficits induced in the rat by perinatal lead exposure (2004)
L-S Camilla d’Angelo, George Savulich, Barbara J Sahakian – Lifestyle use of drugs by healthy people for enhancing cognition, creativity, motivation and pleasure (2017)
Hannah Ritchie, Edouard Mathieu, Lucas Rodés-Guirao, Cameron Appel, Charlie Giattino, Esteban Ortiz-Ospina, Joe Hasell, Bobbie Macdonald, Diana Beltekian and Max Roser (2020) – “Coronavirus Pandemic (COVID-19)”. Published online at OurWorldInData.org. Retrieved from: ‘https://ourworldindata.org/coronavirus’ [Online Resource]


Leave a comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najnowsze komentarze